Xolãse ye Qavãed e Xatt e Urofãrsi

Qavãed e zir marbut be nomune ye avval e Urofãrsi ast ke be nãm e Urofarsi 1 sabt šode ast. Xatt e Now va ketãbhã va asnãd e Konvãnsion bar mabnã ye in qavãed montašer mišavand. Hey'at e elmi e Konvãnsion e Urofãrsi har sãl yekbãr dar ejlãs e vieyi bã arzyãbi e tajãrob e yeksãle dar kãrbast e in xatt va bã tavajjoh be ãrã e sãhebnazarãn, in qavãed va moqarrarãt rã mojaddadan bãzbini va eslãh mikonad tã nahãyatan yek nomune ye hattalmaqdur jame' va biirãd be dast ãyad. Bahs o hamfekri pirãmun e in qavãed e negãreši kãr e asli e hey'at e elmi va as qalamrowhã ye mohemm e tabãdol e nazar miyãn e hame ye mohaqqeqin va afrãd e alãqemandi ast ke be šabake ye Konvãnsion mipeyvandand.

Nokãt e zir xolãse ye qavãed e Urofãrsi ast ke barãye šoru' e negãreš be in xatt kãfi ast.

Osul e omumi

Urofãrsi yek xatt e bãqãede va fãqed e estesnã va besyãr sãde ast ke daqiqan az mošaxxasãt e fonetiki ye zabãn e fãrsi peyravi mikonad. Urofãrsi bar osul e omumi e zir mobtani ast:

1. Urofãrsi az cap be rãst va bã horuf e lãtin nevešte mišavad. Urofãrsi 3 harf bištar az horuf e alefbã ye englisi dãrad (Ã, Š, ). Alefbã ye Urofãrsi majmuan az 29 harf va yek alãmat (alãmat e maks) taškil mišavad.

2. Hame ye mosavvathã nevešte mišavand. E'rãb e bãlã va pãyin e horuf vojud nadãrad.

3. Hame ye horuf talaffoz mišavand.

4. Har harf tanhã bã yek sowt talaffoz mišavad. Talaffozhã ye moxtalef barãye yek harf vojud nadãrad.

5. Be estesnã ye OW (mãnand e harekat e M dar kaleme ye Mowlã), har sowt tanhã bã yek harf nevešte mišavad. Hic sowt e digari bã tarkib e do yã cand harf nešãn dãde nemišavad. Horuf e hamsedã vojud nadãrad.

6. A'dãd be lãtin nevešte mišavand.

Horuf va Asvãt

Urofãrsi	mesãl	fãrsi e arabi	Towzih
Ã, ã	Bãbã, Ãb
A, a	Sard
E, e	Fekr
O, o	Goft
I, i	Pir
U, u	Pul
OW	Mowlã

Mesãl		Urofãrsi
Bãnk		B, b
Cang		C, c
Dast		D, d
Farš		F, f
Give		G, g
Hile		H, h
Jašn		J, j
Kãhu		K, k
Leylã		L, l
Mãdar		M, m
Namak		N, n
Palang		P, p
Qazã		Q, q
Rãh		R, r
Sang		S, s
Šabnam		Š, š
Talãtom		T, t
Vorud		V, v
*		W, w
Xãviãr		X, x
Yãvar		Y, y
Zoqãl		Z, z
est		,

*W dar barxi lahjehã ye fãrsi bejãye V, bedun e tammãs e dandãnhã ye bãlã bã lab e pãyin adã mišavad.

Elãve bar horuf e bãsedã va bisedã, Urofãrsi hamconin dãrã ye yek "alãmat e maks" ast ke bã ãpostrof nešãn dãde mišavad. "Maks" naqši mošãbeh e Ayn va Hamze dar fãrsi e arabi dãrad. Mesãl:

Ma'mur
Mas'ul
raf' o roju'

Tazakkor: Alãmat e Maks beyn e do harf e bãsedã nevešte nemišavad va hic kalemeyi dar Urofãrsi bã Maks šoru' nemišavad.

Qarãrdãdhã ye negãreši dar Urofãrsi

1. Kasre ye mozãf be towr e jodãgãne, be surat e yek kaleme ye yek harfi (e) miyãn e mozãf va mozãfonalayh nevešte mišavad.
   Mesl e:
   
   

   Dast e man

   
   Kasre ye mozãf pas az kalemãti ke be mosavvat xatm mišavand (be joz i), yek (Y) e ezãfe migirad va be surat e ye nevešte mišavad.
   Mesl e:
   
   

   Sedã ye ãvãz
   Zuze ye gorg



2. Siqehã ye moxtalef e af'ãl e moin jodã az fe'l e asli nevešte mišavand:
   
   

   rafte am
   karde and
   dide im
   xorde bud



3. Be joz mavãred e fowq, kolliye ye motealeqãt e gerãmeri e har kaleme (nazir e pišvand va pasvand, šenãsehã ye af'ãl, "ye" ye nakare va ye va digar alãem e esm e masdar, alãmat e jam' alãmãt e qeyd, zamãyer e mottasel va qeyre) be xod e ãn micasband.
   Mesãl:
   
   

   dustãne
   dãstãnhã
   mišenidam
   nããšnã
   afsãneyi kohan
   afsãnei kohan
   servati afsãneyi
   servati afsãnei
   jodãyi
   jodãi
   ettefãqan



4. Har jã lahn va bayãn ijãb konad, kaleme ye ast, dorost mãnand e goftãr be kaleme ye qabli mottasel mišavad.
   Mesãl:
   
   

   Nikust
   Niku ast
   Xubast
   Xub ast
   injãst
   injã ast



5. Horuf e mošaddad dubl nevešte mišavand.
   Mesãl:
   
   

   Tahammol
   mosavvar



6. Qavãnin e noqtegozãri va alãem gozãri va pãrãgrãfbandi dar Urofãarsi mãnand e englisi ast.

ESLÃHIYE Maks beyn e do vowel nevešt nemišavad Hey'at e Elmi e Konvãnsion dar yek bãzbini e tãze, be in natije resid ke ãmadan e Alãmat e Maks beyn e 2 vowel, 2 harf e sedãdãr, lãzem nist va nevešte nemišavad. Mãnand e: Moãven moayyan jãmee soãl rustãi Banã be qavãed e xatt e Urofãrsi "har sedã bã yek harf nešãn dãde mišavad va har harf bã yek sedã xãnde mišavad"; do-sedãyi yã sedã ye tarkibi e sãxte šode bã do harf e sedãdãr vojud nadãrad va hame ye harfhã xãnde mišavand. Azinru dar xãndan e do harf e sedãdãr hengãmi ke be donbãl ham miãyand, mãnand e mesãlhã ye bãlã, be towr e xod-be-xodi va zemni guneyi maks vojud dãrad va niyãzi be neveštan e ãn nist. Hamconin yãdãvari mikonim ke dar xatt e Urofãrsi Alãmat e Maks dar ãqãz e kaleme vowelhã, harfhã ye sedãdãr, qarãr migirand. Mãnand e: Arabi ebãrat Omar Irãn išãn Dar ketãbce ye "Bã Konvãnsion e Urofãrsi Únã Šavid," dar baxš e "Xolãse ye Qavãed," Alãmat e Maks beyn e do vowel dar kalemehã ye fãrsi nayãmade ast, ammã dar kalemehã ye gerefte šode az arabi bekãr rafte ast, mãnand e: "Mo'ãven, mo'ayyan." Dustãni ke ketãbce rã daryãft karde and eslãhiye ye hazf e Alãmat e Maks beyn e do vowel rã dar nazar begirand va dar ketãbce vãred konand.