Yeki az faslhã ye sãbet e hame ye ketãbhã ye marbut be tãrix e tamaddon e bašar e moãser fasl e marbut be ahammiyat e exterã' e mãšin e cãp tavassot e Goten berg dar avãyel e qarn e pãnzdahom ast. Miguyad bedun e in mãšin pãyãn dãdan be siyãhihã ye Qorun e Vostã va kollan hame ye ãn tahavvolãti ke mã be nãm e tahavvolãt e Asr e Rowšan gari mišenãsim candin o cand nasl be ta'xir mioftad. In mãšin ejãze dãd ke xãndan va neveštan az enhesãr e kelisã va ašrãf bedar ãyad. Ejãze dãd ta'lim va tarbiyat amri marbut be hamegãn šavad va našr e afkãr va banãbarin ta'sirgozãri bar seyr e tahavvol e tãrix ab'ãdi tudeyi va jahãni peydã konad.

Tasavvor konid ke dar ãn zamãn mellati be har dalil, masalan az jomle be dalil e viegihã ye xatt yã tãrix aš atã ye mãšsin e cãp rã be laqã aš mibaxšid va az estefãde az ãn sar bãz mizad. Conãn mellati emruz dar kojã istãde bud? Va man o šomã dar mowred aš ce qazãvati dãštim? Bedun e eqrãq mišavad goft ke conin mardomi hattã agar dar asr e mã nešãni az farhang o tamaddon e šãn bejã mãnde bud, faqat mitavãnestand mowzu' e motãlee ye bãstãn-šenãsãn o qowmšenãsãn bãšand. Tabiat be jãnvarãni ke nemi-tavãnand xod e šãn rã bã taqyirãt e mohit va seyr e omumi ye takãmol vefq dahand rahm nemikonad va tãrix be javãmei ke conin and.

Mãšin e cãp donyã rã ziroru kard ammã in peyãmadhã bã hame ye azematešãn dar moqãbel ãnce ke komputer bã xod be hamrãh ãvarde va miãvarad hic ast. Tafãvot e ensãn bã heyvãn qãbeliyat e abzãrsãzi e ust. Ammã hame ye abzãrhãyi ke bašar tã qabl az in sãxte bud be yek ma'ni dastafzãr bude and, abzãrhã va mãšin hãyi barãye tashil e kãr e badani va fiziki e u. Nasl e mã šãhed e nowãvari e azimist. Bašar barãye avvalin bãr maqzafzãri kãrãmad sãxte ast. Abzãri ke na faqat teknikhã ye tãkonuni e ertebãtãt va našr e afkãr rã be tãrix misepãrad, balke nafs e xallãqiyat rã dar hame ye zaminehã az enhesãr e noxbegãn dar miãvarad va be hamegãn ejãze dãnešmand budan midahad. Digar barãye hall e moãdelãt e difrãnsiel niyãzi nist ke Foriye va Laplãs bãšid. Barãye tarrãhi e havãpeymã va emtehãn kardan e imeni e havãpeymãyi ke tarrãhi kardeid niyãzi nist nãbeqe bãšid va mesl e barãdarãn e Rãyt jãnetãn rã be xatar biandãzid. Har baccemadresei e xore ye komputer mitavãnand in mas'alehã rã bã conãn sor'ati hall konad ke dãnešmandãn e jãyeze ye Nobel borde se dahe piš hattã tasavvor aš rã ham nemitavãnestand bekonand. Komputer be nowãvari va exterã' o ektešãf conãn sor'ati dãde ast ke ãnrã bã hic dowreyi az tãrix bašar nemitavãn moqãyese kard.

Fãsele ye zamãni e teleskop e Hãbel tã avvalin rãdio ye trãnzistori az tãrix bašar nemitavãn moqãyese kard.

Fãsele ye zamãni e teleskop e Hãbl tã avvalin rãdio ye trãnzistori faqat 50 sãl ast va fãsele ye zamãni e mãšin e boxãr bã exterã' e carx hezãrãn sãl! In mesãl kucekist ke nešãn midahad sor'at e qalabe ye ensãn bar niruhã ye tabii be komak in maqzafzãrhã ye jadid be ce hadd e xire konandeyi reside ast. In mesãl dar eyn e hãl nešãn midahad ke agar mardomi estefãde az komputer rã 50 sãl dirtar az baqiye šour, konand dastekam candin hezãr sãl e ma'muli az qãfele aqab oftãde and!

Hickas eddeã nakarde ast ke irãnihã az mazãyã ye komputer va ãnce enqelãb e anformãtik bã xod be hamrãh ãvarde ast qãfeland. Vãqeiyat dorost aks e in rã nešãn midahad. Komputer na faqat dar beyn e irãniyãn e moqim e xãrej balke dar dãxel Irãn ham alãraqm e hame ye moškelãt e eqtesšdi va ejtemãi e mowjud, mahbubiyati enkãrnãpazir dãrad. Šãyad nadãnid ke dar Irãn kãrxãne ye towlid e komputer e xãnegi be rãh oftãde va sarokalle ye InterNet peydã šode ast. Inhã hame asbãb e xošhãli va delgarmist. Ammã xod e mãn im ãdam e fãrsizabãn az kompiuter ce estefãdeyi mitavãnad bekonad? Šomã ke kompiuter dãrid candtã barnãme dãrid ke be zabãn e Fãrsi barãyetãn kãr mikonad?

Man faqat hamin Vãenegãr rã dãram ke barãyaš do sãl piš 200 $ (moãdel e 100 000 tomãn!) pul dãde am. Bã in budje in yeki az behtarin barnãmehãyi ast ke mišavad dãšt. Bã inhãl dar moqãyese masalan bã MicroSoft Word, Vãenegãr faqat yek editor e sãde ast ke yek barnãme ye wordprosesor e englisi dah sãl piš mitavãnest bekonad bã qimati xeyli kamtar az Vãenegãr. Vãqean fekr mikonid ceqadr tul mikešad ke mã ham betavãnim be wordprosesor e fãrsi mãn beguyim ke maqãlimãn rã az lehãz e emlã va dastur e zabãn cek konad? Ceqadr tul mikešad ke barnãme ye fãrsinevisi be bãzãr biãyad ke tezãrus dãšte bãšad. Office esm e ãm e barnãmehã ye mojtame'ist ke dar ãn emkãnãt e vãepardãzi va hesãbdãri va tarrãhi va naqãši va dahhã kãr e digar be yek šekl e behampeyvaste dar extiyãr e estefãde konande qarãr migirad. Be nazar e šomã Office barãye fãrsizabãnhã key be bãzãr miãyad? Candin sãl ast ke dãeratolmaãrefhã ye motenavve' ruye diskhã ye CD ke dar ãn ettelããt na faqat be šekl e nevešte balke be surat e sedã va tasvir va film e moteharrek zabt šode ast dar extiyãr e mardom e ãdi e orupãyist. Key mišavad ke mã inhã rã be zabãn e Fãrsi dãšte bãšim? Key mišavad ke komputerhã ye xãnegi matn e Fãrsi rã bexãnand va barãye baccehã ye mã be zabãn e Fãrsi qesse beguyand va bã ãnhã be zabãn e Fãrsi bãzi konand? Key miresad ke moallem va modir e madrese ye irãni betavãnand ãnhame puše o parvande rã kenãr begozãrad va kãrhã aš rã bã kompiuter rãh biandãzad va barãye hamkãr e digaraš dar Esfehãn o Kermãn E.Mail e Fãrsi Beferestad? Dah sãl e digar? Panjãh sãl e Digar? Inhã taxminhã ye biš az had xošbinãne and, bã inhãl yãd e tãn bãšad ke hattã 50 sãl ta'xir dar asr e mã barãbar e hezãr sãl ta'xir bã taqvim e sãbeq ast!

Momken ast kasi moddai šavad ke in digar taqsir e xod e mãn ast. Agar hamãnqadr ke orupãyihã va ãmrikãyihã ãmrikãyihã vaqt o sarmãye sarf e barnãme-nevisi mikonand mã ham mikardim ãnvaqt kompiuter be fãrsizabãnhã ham hamãn xedmati rã mikard ke be orupãyihã mikonad. Dust e digari migoft ke ellat in ast ke te'dãd e fãrsizabãnhã ye donyã kam ast va kucek budan e bãzãr e furuš mowjeb e kamyãbi e barnãmehãist ke bã zabãn e Fãrsi kãr konad.

In eddeãhã be kolli qalat ast va radd kardan e ãnhã niyãz be estedlãl nadãrd. Yek mesãl sãde har do ye inhã rã nafy mikonad. Jam'iyat e koll e Bolqãrestãn az jam'iyat e Tehrãn kamtar ast. Be šomã qowl midahãm ke vaqt o puli rã ke irãnihã sarf e barnãmenevisi va tajhiz e kompiuterhãšãn mikonand candin barãbar e arqãm e motanãzer dar Bolqãrestãn bãšad ke eqtesãdaš omdatãn mobtani bar towlidãt e kešãvarzist. Bã in hãl vaqti Windows e 95 rã nasb kardam dar meno ye entexãb e zabãn mitavãnestam zabãn e bolqãri rã mostaqiman entexãb konam. Vaqti zabãn e Windows rã bolqãri konid mitavanid az tamãm e barnãmehãyi ke barãye Windows vojud dãrad be hamãn rãhati estefãde konid ke yek ãmrikãyi estefãde mikonad, bedun ãnke hic bolqãriyi sa'y karde bãšad ke Office yã PageMaker rã az now barãye bolqãrhã benevisad. Be yomn e in barnãmehã nãšer bolqãri mitavãnad našriyeaš rã be hamãn sor'at va keyfiyat dar beyãvarad ke nãšerin News Week va Time inkãr rã mikonand va na faqat in balke mitavãnad mesl e nãšer e qarn e bistomi yek qalam digar rã be mahsulãtaš ezãfe konad: Towlid va našr e Multi Mediã. Barnãmehã ye towlid in mediã ye jadid ham mesl e noql o nabãt dar bãzãr rixte ast. Noql o nabãti ke nãšerin moqãbel e dãnešgãh e Tehrãn sãlhã ye sãl bãyad xãbaš rã bebinand.

Ellat in ast ke xatt e bolqãri xatt e Cirilik ast va be hamãn tartib o kamãbiš bã hamãn karacterhãyi nevešte mišavad ke sãyer e xatthã ye orupãyi. Barãye mã vaz' farq mikonad. Xatt e mã arabist. Te'dãd e karakerhãyemãn bã ehtesãl e horuf e kucek o bozorg va avval o vasat o ãxar bištar az karakterhã ye orupãyist, xatt e mã horuf e bãsedã nadãrad va harekathã ye horuf rã neminevisim. Dar yek kalãm xatt e mã bã kompiuter jur dar nemiãyad va kollan az nazar e elm e anformãtik irãdhã ye asãsi dãrad. Banãbarin bahs bar sar e moxãlefat e irãnihã bã kãrbord e kompiuter va estefãde az teknoloi ye jadid nist balke bar sar in ast ke casbidan be rasmolxatt e arabi va talaš barãye tatbiq dãdan e jahãn e kompiuter bã in xatt amalan natijeyi joz sad kardan e rãh e vorud e kompiuter be galamrow e zabãn e fãrsi nadãrad va mostagel az inke bahãne ye mã barãye in pãfešãri ce bãšad, donyã be rãh e xodaš edãme midahad va kolãh e mã va naslhã ye ba'di e mã pas e ma'reke mimãnad.

Barnãmeyi ke fãrsi minevisad majbur ast karakterhã ye moxãbere šode az suye kibord rã baste be inke qarãr ast dar beyn e kodãm karakterhã ye digar vaqe' šavand tafsir konad va darbãrešãn tasmim begirad va karakteri rã entexãb konad ke be dorosti be qabli o ba'di becasbad yã be dorosti az ãnhã jodã bãšad. Ma'ni ye in kãr in ast ke kontrol e kibord bãyad be dast e barnãme ye jeddi conin ejãzeyi rã be yek barnãme ye qaribe nemidahad con in naqz e tamãmiyat e ãn barnãme ast. Nãgozir barnãmehã ye fãrsinevis majborand az baqiye e barnãmehã ye system monzavi bãšand, masalan nemišavad gušeyi az matn e Fãrsi rã az barnãme ye vãenegãr borid va ãnrã dar Publišer casbãnd. Barnãme ye Publišer conin objekti rã aslan be rasmiyat nemišenãsad. Edeyi rãhehal rã dar in dide and ke az bix xod e operãtiv sistem rã arabi yã fãrsi konand. In albatte šãyad moškel rã barãye estefãde az yek yã do barnãme ye hal konad vali ma'ni e amaliaš in ast ke mã arabhã va fãrshã bãyad hame ciz rã az now exterã' konim yã ãnqadr sabr konim tã Microsoft har vaqt saraš xalvat šod va be sarfaš bud veren e Arabi e Windows 95 rã ham birun bedahad, yã dãnešgãh e Berkley Al ''Unix'' rã !

Nemixãham saretãn rã bã bahshã ye tekniki dard beãvaram. In vaqeiyat ke rasmolxatt e arabi bã kompiuter xãnãyi nadãrad barãye har kasi ke sa'y karde ast barnãmehã ye mowjud rã barãye fãrsizabãnhã qãbel estefãde konad az ruz rowšantar ast. Faqat mixãham in rã beguyam ke casbidan fãrsizabãnãn be rasmolxatt e arabi casbidan be mãšin tahrir va poštkardan be hame ye jahãn e moderm ast.

HOME BACK NEXT